Bir tadilatın sorunsuz geçip geçmeyeceği çoğu zaman ilk çekiç vurulmadan önce belli olur. Yapılacak iş izin gerektiriyor mu, apartman yönetimi onay verdi mi, sözleşmede kapsam açıkça yazıyor mu? Boya, kaplama ve dolap değişimi gibi iç mekân işleri çoğu zaman izin gerektirmez, taşıyıcı sisteme, cepheye ya da yapının dış görünüşüne dokunan işler ise belediye onayı gerektirebilir. Kesin bilgiyi belediyenizden alın.
Aşağıdaki liste KKTC'de tadilata başlamadan önce elinizin altında olsun diye hazırlandı. Genel bilgi niteliğinde, hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Hangi işler izin gerektirebilir?
İzin konusu yapının türüne, bulunduğu bölgeye ve yapılacak işin niteliğine göre değişir. Aşağıdaki ayrım bir yol gösterici, kesin bir kural sayılmamalı.
Genellikle izin gerektirmeyen işler
- İç mekân boyası
- Zemin ve duvar kaplamalarının yenilenmesi
- Mutfak dolabı, banyo dolabı ve vitrifiyelerin değişimi
- Taşıyıcı olmayan bölümlerde küçük onarımlar
- Mevcut düzeni değiştirmeyen tesisat yenilemeleri
İzin gerektirebilecek işler
- Taşıyıcı duvar, kolon, kiriş ya da döşemeye dokunan her türlü değişiklik
- Ek bina, kat ilavesi, kapalı alanın genişletilmesi ya da balkon ve terasın kapatılması
- Cephede yeni pencere ya da kapı açılması, mevcut açıklıkların büyütülmesi
- Çatı yapısının değiştirilmesi
- Havuz, istinat duvarı gibi dış alan yapıları
- Bazı bölgelerde cephe rengi ya da dış görünüşte yapılan değişiklikler
Emin olmadığınız her iş için belediyenin ilgili birimine danışın. İzin gerektiren bir iş izinsiz yapılırsa ileride satışta, tapu işlemlerinde ya da sigortada sorun çıkabilir.
Taşıyıcı sisteme dokunan bir değişiklik düşünüyorsanız, izin sürecinden bağımsız olarak bir inşaat mühendisinin görüşünü alın. Bir duvarın taşıyıcı olup olmadığını gözle anlamak her zaman mümkün olmaz.
Belediyeye danışırken nelere hazırlıklı olmalı?
Belediyeye gitmeden ya da telefonla sormadan önce yapmak istediğiniz işi kısa ve net anlatabilmek görüşmeyi kolaylaştırır. Şu soruların cevabını almak genellikle işe yarar:
- Bu iş için izin ya da bildirim gerekiyor mu?
- Gerekiyorsa başvuruda hangi belgeler isteniyor? Mülkiyet belgesi (koçan), mevcut proje ve yeni çizimler sık istenen belgeler arasında.
- Çizimleri bir mimarın ya da mühendisin hazırlayıp imzalaması gerekiyor mu?
- Başvuru ne kadar sürede sonuçlanıyor, bir ücret ödeniyor mu?
İstenen belgeler, süreler ve ücretler belediyeden belediyeye ve işin türüne göre değişebilir. Aldığınız cevabı, mümkünse görüştüğünüz birimin adıyla birlikte not edin.
Kiracıysanız ya da evinizi uzaktan yönetiyorsanız
Kiracı olarak yapacağınız her kalıcı değişiklik için ev sahibinin yazılı onayını alın ve hangi masrafı kimin karşılayacağını aynı yazıda belirtin. Evi yurt dışından ya da başka bir şehirden yönetiyorsanız iletişimi yazılı yürütün. Her aşamanın sonunda fotoğraf isteyin. Gerekirse yerinde sizin adınıza kontrol yapabilecek bir yakınınızı belirleyin.
Apartman ve sitelerde yönetim onayı
Bir dairede ya da site içindeki bir villada çalışıyorsanız belediyenin yanında yönetim de işin tarafıdır.
- Cephe, ortak alan, çatı ve şaftlarla ilgili işler için yönetimin onayını yazılı alın.
- Çalışma saatlerini, gürültülü işlerin yapılabileceği günleri ve asansör kullanım kurallarını öğrenin.
- Malzeme indirme, moloz çıkarma ve otopark kullanımını önceden planlayın.
- Komşularınızı işin süresi hakkında bilgilendirin. Kapıya bırakılan kısa bir not bile birçok gerginliği önler.
Keşif öncesi hazırlık
Keşif tadilatın temelidir. İyi hazırlanmış bir keşif hem teklifin doğruluğunu hem işin takvimini doğrudan etkiler. Keşiften önce şunları hazırlayın:
- Yapılmasını istediğiniz işlerin listesi, mümkünse öncelik sırasıyla
- Beğendiğiniz mekânlardan ve malzemelerden örnek görseller
- Varsa binanın proje çizimleri ve daha önce yapılan tadilatların bilgisi
- Nem, çatlak, sızıntı gibi bildiğiniz sorunların listesi ve fotoğrafları
- Kabaca bir bütçe aralığı ve hedeflediğiniz bitiş zamanı
- İş süresince evde yaşayıp yaşamayacağınız
- İş sırasında anahtarın kimde duracağı ve ustaların gerektiğinde kime ulaşacağı
Keşifte neler konuşulmalı?
- Duvarların, zeminlerin, tavanların, tesisatın ve nemin durumu yerinde kontrol edilir, ölçüler alınır.
- Söküm sırasında çıkabilecek gizli sorunlar ve bunların nasıl ele alınacağı konuşulur.
- Malzeme taşıma, iskele kurulumu, moloz çıkışı ve park imkânı değerlendirilir.
- İş sırasında elektrik ya da su kesintisi gerekip gerekmeyeceği, mevcut aboneliklerde bir değişiklik gerekip gerekmediği netleşir.
- Malzeme tedarik süreleri ve sizin zaman kısıtlarınız birlikte ele alınır.
- Çalışma saatleri, gürültülü işlerin hangi günlere denk geleceği, evde küçük çocuk ya da evcil hayvan varsa alınacak önlemler konuşulur.
Sözleşmede mutlaka bulunması gerekenler
İş iyi gittiği sürece sözlü anlaşma yeterli görünür. Anlaşmazlık çıktığında ise elinizde yalnızca yazılı olan kalır, bu yüzden iyi bir tadilat sözleşmesinde şu başlıkların hepsi bulunmalı:
- Hangi odada hangi işin yapılacağı, kalem kalem.
- Malzemelerin markası, serisi, rengi ya da kalite sınıfı. "Birinci kalite seramik" gibi genel ifadeler yerine net tanımlar.
- Teklifin malzeme dahil mi, sadece işçilik mi olduğu. Hangi malzemeyi kimin alacağı ve teslim sorumluluğu.
- Toplam bedel ve tamamlanan aşamalara bağlı ödeme planı.
- Başlangıç tarihi, aşamalar, tahmini bitiş tarihi ve gecikme olursa ne yapılacağı.
- İş sırasında istenen ek işlerin ya da değişikliklerin önceden fiyatlanıp yazılı onayla yapılacağı.
- Gerekiyorsa izin başvurusunu kimin yapıp takip edeceği.
- Moloz taşıma ve iş sonu temizliğinin kapsamda olup olmadığı.
- Teslimde birlikte kontrol yapılacağı, teslimden sonra çıkan kusurlar için nasıl iletişim kurulacağı ve varsa garanti koşulları.
Sözleşmeyi imzalamadan önce teklif, malzeme listesi ve varsa çizimler gibi eklerini de okuyun. Anlamadığınız madde olursa sorun. Aldığınız cevabı yazıya geçirin, imzalı bir kopyayı saklayın ve iş sırasında onaylanan değişiklikleri de aynı dosyaya ekleyin. Hukuki bir tereddüdünüz varsa imzadan önce bir avukata danışın.
Teslimde kontrol listesi
- Bütün musluk, gider ve rezervuarları çalıştırıp sızıntı olup olmadığına bakın.
- Prizleri, anahtarları ve aydınlatmayı tek tek deneyin.
- Kapıların ve dolap kapaklarının düzgün açılıp kapandığını kontrol edin.
- Boyalı yüzeylere gün ışığında ve yapay ışıkta yandan bakın.
- Derz, silikon ve birleşim noktalarını gözden geçirin.
- Zeminde çizik, kırık seramik ya da boş kalmış derz olup olmadığına bakın.
- Kullanılan malzemelerin listesini, renk kodlarını ve varsa garanti belgelerini isteyin.
- Eksikleri yazılı bir listeye dökün ve giderilme tarihini birlikte belirleyin.
Sık yapılan hatalar
- İzin gerekip gerekmediğini sormadan işe başlamak.
- Apartman yönetimine ancak gürültü başlayınca haber vermek.
- Kapsamı yazıya dökmeden yalnızca toplam rakam üzerinden anlaşmak.
- İş sırasında değişiklik isteyip maliyetini ve süreye etkisini yazılı konuşmamak.
- Teslimi aceleyle kabul edip eksikleri sonradan hatırlamak.
- Bütün ödemeyi iş bitmeden, teslim kontrolü yapılmadan tamamlamak.
- Kullanılan malzemelerin ve renk kodlarının kaydını tutmamak.
- Keşifte konuşulmayan bir işin nasılsa yapılacağını varsaymak.
Tadilatınızı sağlam bir başlangıçla planlayalım
İyi bir tadilat açık bir kapsam, gerçekçi bir takvim ve yazılı bir anlaşmayla başlar. Oruç Concept olarak işe her zaman yerinde keşifle başlıyor, teklifimizi kalem kalem, malzeme dahil ya da sadece işçilik olarak hazırlıyoruz. İzin konusunda kesin bilgiyi belediyeden almanızı öneriyoruz. Planı yaparken bunu sizinle birlikte hesaba katarız. Villa yenileme, mutfak tadilatı ya da banyo tadilatı planlıyorsanız ücretsiz keşif için bize ulaşabilirsiniz. İnşaat firmalarıyla yürüttüğümüz işler için taşeronluk hizmeti sayfamıza göz atabilirsiniz.
Fotoğraflar: Lucas Kepner, Scott Graham, Jakub Żerdzicki, Unsplash
